Ιστορία

5ος Αιώνας π.Χ.
1083 -1920
1920 -1943
1943 – Σήμερα

5ος Αιώνας π.Χ.

Η περιοχή που σήμερα ονομάζουμε Καλαμαριά έχει μια πανάρχαια ιστορία. Η ζώη στην περιοχή αυτή άνθισε πριν ιδρυθεί η Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο, το 315 π.Χ.

Συγκεκριμένα στο ακρωτήριο του Δήμου Καλαμαριάς (το Καραμπουρνάκι), οι αρχαιολογικές ανασκαφές και έρευνες, που εδώ και τρία χρόνια ξανάρχισαν, αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός προϊστορικού οικισμού.

Ο οικισμός αυτός γνώρισε μεγάλη ακμή τον 5ο π.Χ. αιώνα, αφού από τα ευρήματα αποδεικνύεται η επικοινωνία του με τον Μυκηναϊκό πολιτισμό, την Αττική, την Ιωνία και τα νησιά του Αιγαίου.

1083 -1920

Το τοπωνύμιο “Καλαμαριά” πρωτοεμφανίζεται το έτος 1083, σε έγγραφο της μονής Ξενοφώντας και αναφέρεται στη Νοτιοανατολική περιοχή της Θεσσαλονίκης.

Η ονομασία “Καλαμαριά” πιθανότητα προήλθε από παράφραση του όρου “Καλή μεριά” – ωραία μέρη, ωραίοι τόποι. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το ότι σε πολλές αναφορές η Καλαμαριά περιγράφεται ως ο τόπος με την πλούσια βλάστηση, τους εύφορους αγρούς, την αφθονία καρπών, αμπελώνων και λουλουδιών.

Μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι το όνομα είναι παράγωγο των λέξεων “Σκάλα – μεριά”. “Σκάλα” ήταν ο Βυζαντινός ναύσταθμος, που υπήρχε στην περιοχή του Μικρού Εμβολου και προστάτευε την είσοδο του Θερμαϊκού κόλπου από τις επιδρομές των Αράβων πειρατών, μέχρι τον 10ο αιώνα.

Ανάμεσα στα έτη 904 και 1083, η διοικητική ρύθμιση των Βυζαντινών, ορίζει τη νοτιοανατολική περιοχή της Θεσσαλονίκης ως Βάνδον και αργότερα, το 1300, ως Καπετανίκειον Καλαμαριάς.

Για το λόγο αυτό η Κασσανδρειώτικη Πύλη που οδηγεί από τη Θεσσαλονίκη προς τη Χαλκιδική, μετονομάζεται σε Πύλη της Καλαμαριάς, ονομασία που διατηρεί ως τις αρχές του 20ου αιώνα.

Στα εκτεταμένα όρια του Καπετανικείου, εκτός από τη γεωργική παραγωγή, ακμάζουν επίσης τα μοναστήρια και τα δεκατρία ονομαστά Μετόχια.

Η περιοχή της σημερινής Καλαμαριάς παραμένει σχεδόν ακατοίκητη μέχρι το 1920.

1920 -1943

Οι πρώτοι που θα εγκατασταθούν στον τόπο είναι ´Ελληνες πρόσφυγες που έρχονται το 1920 από τον Καύκασο και τη Γεωργία.

Η εκτεταμένη όμως εγκατάσταση είναι αυτή των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής το 1922 και της Ανταλλάγης των Πληθυσμών μετά τη συνθήκη της Λωζάννης, το 1923.

Πάνω από 1.000.000 ´Ελληνες πρόσφυγες έφυγαν από την Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατ. Θράκη για να έρθουν στην Ελλάδα,από αυτούς υπολογίζεται ότι 80.000 – 100.000 εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη – που δίκαια ο Γ.Ιωάννου την αποκαλεί “Πρωτεύουσα των προσφύγων” – και το μεγαλύτερο μέρος τους στην Καλαμαριά που γίνεται ο πολυπληθέστερος προσφυγικός συνοικισμός, μια πραγματική προσφυγομάνα.

Οι πρόσφυγες της Καλαμαριάς, με επικρατέστερο το Ποντιακό στοιχείο, είχαν να αντιμετωπίσουν την πείνα, τις στερήσεις, την ανεργία αλλά και τις αρρώστιες – κυρίως ελονοσία – που μαζί με τις κακουχίες τους θέριζαν. Η δυσκολία της προσαρμογής στην καινούργια πατρίδα μεγάλη. Αλλά ακόμη μεγαλύτερο το πείσμα τους, η δύναμη και το πάθος για ένα καινούργιο ξεκίνημα, μια νέα ζωή.

Μετά τη διανομή τον πρώτο καιρό σε σκηνές και σε θαλάμους, από το 1926 και ύστερα ξεκινά η διανομή των οικοπέδων και η κατασκευή των πρώτων σπιτιών, τα περισσότερα παράγκες στην αρχή, με τη βοήθεια της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων και της Κοινωνικής Πρόνοιας.

Οργανώνουν (κυρίως οι Πόντιοι) σωματεία και συλλόγους για να διατηρήσουν ακμαίο το ηθικό τους και να διαφυλάξουν τα ιερά και τα όσια από τις αλησμόνητες πατρίδες τους.

Ανάμεσά τους επανιδρύουν το αρχαιότερο Ελληνικό – Ποντιακό σωματείο που είχε ιδρυθεί το 1869 στην Τραπεζούντα, την “Αδελφότητα Κρωμναίων” αλλά και (το 1925) τον μουσικογυμναστικό σύλλογο “Απόλλων”.

Αλλά αυτή την προσπάθεια ανασυγκρότησης και ανάπτυξης διακόπει λίγο μετά ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος. Στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής του 1941-44, η Καλαμαριά πληρώνει το δικό της φόρο αίματος. Καθώς ο συνοικισμός γειτνιάζει με τον στρατιωτικό στόχο του αεροδρομίου της Μίκρας, δέχεται συχνούς βομβαρδισμούς. Οι Καλαμαριώτες πήραν ενεργό μερός στην Εθνική Αντίσταση, πληρώνοντας τη συμμμετοχή τους με 29 θύματα στον μπλόκο της Καλαμαριάς, την 13η Αυγούστου 1943.

1943 – Σήμερα

Την 1/1/1943 έγινε Δήμος με έκταση 6,5 km2 και πληθυσμό 10.500 κατοίκους. Σήμερα έχει έκταση 7,2 km2 και πληθυσμό που ξεπερνά τους 110.000 κατοίκους (91.300 στην απογραφή του 2011). Είναι κτισμένη στην ανατολική ακτή του Θερμαϊκού Κόλπου και η παραλία της έχει μήκος 4,5 km.

Στην Καλαμαριά λειτουργούν 10 βρεφικοί και παιδικοί σταθμοί20 νηπιαγωγεία, 18 δημοτικά σχολεία, 9 γυμνάσια και 9 λύκεια με σύνολο νηπίων και μαθητών περίπου 7.500. Επίσης, λειτουργούν έξι βιβλιοθήκες (οι πέντε παιδικές), δύο φοιτητικές εστίες στη Νέα Κρήνη, μέρος του τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Α.Π.Θ. στον Φοίνικα και δύο μετεωρολογικοί σταθμοί σε συνεργασία με το Α.Π.Θ. Ένα κέντρο δια βίου μάθησης, το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και η θερινή δημιουργική απασχόληση θεωρούνται από τις σημαντικότερες προσφορές του Δήμου προς τους πολίτες. Επίσης, λειτουργούν δύο Ν.Π.Δ.Δ., το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού και το Μουσείο Φωτογραφίας «Καλεμκερής», καθώς και δύο Σχολικές Επιτροπές (Α΄/βάθμιας και Β΄/βάθμιας Εκπαίδευσης). Ακόμη, η Δημοτική Εμπορική Τουριστική Επιχείρηση Καλαμαριάς Α.Ε. και η Κοινωφελής Επιχείρηση Δήμου Καλαμαριάς με εκτεταμένο πρόγραμμα παροχών σε ηλικιωμένους και ανήμπορους συνδημότες, όπως κέντρο σίτισης απόρων, γραφεία κοινωνικής φροντίδας, βοήθειας στο σπίτι και εξυπηρέτησης Α.μ.Ε.Α., κοινωνικό φαρμακείο και παντοπωλείο κ.ά. Επίσης, έξι Κέντρα Ανοιχτής Προστασίας Ηλικιωμένων (Κ.Α.Π.Η.)Το Τμήμα Πολιτισμού του Δήμου λειτουργεί καλλιτεχνικά σύνολα, στα οποία οι πολίτες συμμετέχουν δωρεάν (Φιλαρμονική Ορχήστρα, Μπαντίνα, δύο Χορωδίες, Παιδική Χορωδία, Εργαστήρι Θεατρικής Δημιουργίας και Χορού). Ακόμη, στον Δήμο λειτουργούν δύο Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.), το νοσοκομείο Άγιος Παύλος με 210 ανεπτυγμένες κλίνες έναντι των προβλεπόμενων 400 οργανικών κλινών, ένα υποκατάστημα του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. στο Βότση, 2 ιατρεία Π.Ε.Δ.Υ., ένα Δημοτικό Ιατρείο, ένα Κέντρο Ειδικής Αγωγής και ένα Κέντρο Πρόληψης Εξαρτησιογόνων Ουσιών. Επίσης, 6 κλειστά γυμναστήρια, 7 γήπεδα ποδοσφαίρου, 12 μπάσκετ-βόλεϊ, 5 τένις, 2 γκολφ, 2 ιππικών αγώνων, 3 ναυταθλητικές εγκαταστάσεις, ένα κολυμβητήριο και μία μαρίνα. Τέλος, 72 αθλητικά και πολιτιστικά σωματεία δραστηριοποιούνται στην Καλαμαριά.

Ακόμη, στην Καλαμαριά υπάρχουν ένα ξενοδοχείο, το κυβερνείο (παλατάκι) με ένα ελικοδρόμιο, το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου, καθώς και η Φιλοζωική Εταιρία στον Φοίνικα.

Επικοινωνία

Αντιδημαρχία Πολιτισμού Τουρισμού & Διεθνών Σχέσεων

Κομνηνών 60, 55132

Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη

Τηλ.: 2313 314 570, -577

email: tourismos@kalamaria.gr

Ενημέρωση

2021 Developed by MyCompany Projects. All rights reserved.

2022 Developed by MyCompany Projects. All rights reserved.